Strohplatz

9 keer Verbindende Communicatie is niet ...


De eerste dag gaf mij niet veel nieuwe stof of inzichten. Het was wel nuttig omdat de handouts heldere, frisse bewoordingen bevatten, waardoor de NVC stof concreter te oefenen wordt voor mij. De tweede dag heb ik twee waardevolle oefeningen gehad. Niels begeleidde die met compassie en directheid. Het feit dat hij de oefening jakhals/giraf niet forceerde, maakte dat ik me veilig voelde. (lees )

geanonimiseerd

Als ik zeg dat ik trainingen geef in geweldloos communiceren, hebben mensen meestal een aanname van wat geweldloze communicatie (ofwel: verbindende communicatie) is. En: deze aanname klopt dan ook nog eens meestal absoluut niet. Soms "verwachten" mensen zelfs van mij dat ik geweldloos communiceer, terwijl geweldloze communicatie dogma vrij is (zie puntje 5). Op zich is dit niet zo gek, want "geweldloos" zegt waar het níet over gaat, en naar mijn smaak gaat het ook zeker niet over "communicatie". Afgelopen tijd heb ik deze "misvattingen" eens opgeschreven. Zo leg ik eens op een andere manier uit wat verbindend communiceren wél is.

1. Geweldloze Communicatie gaat over woorden (uitspreken)

Het wijzigen van een paar woorden zal naar mijn idee bár weinig veranderen. Dan is het een techniek, een truckje.
Geweldloze communicatie is bovendien grotendeels een (intern) proces waarbij helemaal geen woorden uitgesproken worden. Ik zie verbindend communiceren dan ook als: omgaan met situaties. Woorden kunnen het resultaat zijn, veelal echter is het resultaat dat jouw interne visie 180 graden gedraaid is. Geweldloos communiceren bestaat uit vele mini transformatie stukjes, die allemaal kunnen zorgen dat je anders kan kijken naar een situatie.

Wel of geen verbinding gaat niet over woorden maar over situaties. Bijvoorbeeld:
- ongemakkelijkheid als iemand in een groep iets zegt waar je het absoluut niet mee eens zegt maar ongepast is om dan iets van te zeggen
- je kind meer met dwang of straffen opvoeden dan je zou willen
- zelfkritiek hebben, of last van die stemmetjes in je hoofd
- steeds weer in een frustrerende situatie belanden met je partner en niet weten hoe er uit te komen
- intern continu kritiek hebben op mensen om je heen (en dat wel of juist niet ook zo laten weten)
- iemand een "lastig" persoon vinden
- moeite met oprecht naar iemand luisteren (bijvoorbeeld als diegene kritiek op jou heeft)
Verbindend communiceren is zeker dus niet een klassieke communicatie techniek, waarbij je enkel andere woorden pakt en klaar is kees.

2. Geweldloze communicatie gaat over het niet gebruiken van fysiek geweld, schelden of grof taalgebruik

Dit is toch wel de klassieke reactie wat mij betreft. En niet zo gek want ik denk dat "geweld" qua Nederlandse taal meestal gaat om fysiek geweld of schelden. Geweldloze communicatie gaat hier dus helemaal niet over, het gaat over een subtielere betekenis van "geweld".

Je doet jezelf ook geweld aan als je last hebt van zelfkritiek of perfectionisme, leeft vanuit "moeten" i.p.v. vanuit "willen", snel verantwoordelijkheid voor anderen neemt en jezelf vergeet, jezelf schuldig voelt of schaamt, de verantwoordelijkheid snel bij een ander legt, je over andere mensen een negatief beeld hebt, in je hoofd continu oordeelt over jezelf en andere mensen om je heen, praat vanuit ongegecheckte aannames (zoals de meeste mensen die "meteen al weten" wat geweldloze communicatie is), en zo kan ik nog veel meer situaties bedenken waar je jezelf of anderen "geweld" aandoet. Dit is zeg maar hoe de maatschappij ons opvoedt: iedereen is constant bezig met wat goed of fout is. Dit heeft allemaal niets te maken met fysiek geweld of schelden.

3. Verbindend communiceren gaat over aardig beleefd en respectvol praten

Gelukkig is het precies het omgekeerde. Geweldloze communicatie gaat over oprechtheid en eerlijkheid. Ik vertel wat er werkelijk in me omgaat (en ik weet hoe ik dat kritiekloos kan doen). Dat is juist níet te bestempelen met "aardig" of "beleefd", want als ik aardig ben dan zeg ik bepaalde dingen niet, terwijl met verbindende communicatie breng ik juist wél dingen ter discussie. Zo kan het zijn dat iemand opeens niet meer "aardig" is na het volgen van een training geweldloos communiceren (en wel een stuk gelukkiger).

Uit enthousiasme zei ik laatst tijdens een introductie geweldloze communicatie: "Ik heb een hekel aan beleefdheid" - en zo is het ook. Dat was om uit te leggen dat beleefdheid voor mij in het oude maatschappelijke "moeten" zit, en niet vanuit het "willen" waar geweldloos communiceren over gaat.

Wat ik wél graag wil, is respect hebben voor andere mensen, er bij horen, en een vleugje saamhorigheid - vanuit deze eigen motivaties, kán ik juist heel erg graag beleefd willen zijn en respect tonen.
Als iemand mij anders behandeld dan ik wil, heb ik die neiging misschien niet zo snel, en dan kan ik wel (met empathisch inleven, één van de stukjes van geweldloze communicatie) mij verbinden met waarom iemand iets anders doet, en op die manier wel de menswaardigheid blijven zien in de ander (ook als ik verrot wordt gescholden, of als iemand iets van mij verwacht).

4. Geweldloos communiceren gaat om nooit meer boos zijn, ruzie maken

Nou je raadt het al: hier gaat het dus écht niet over. Ik hou wel van ruzie hoor. Een half jaar geleden schreef iemand onder een facebook reclame van mij iets als: "Ja maar ik mag toch wel boos worden!" Gelukkig zegt verbindende communicatie dat daar nix mis mee is. Doe lekker wat je wil, dus als je eens flink boos wil worden, vooral doen.

En als het niet anders lukt: vooral ongenuanceerd. Er is volgens geweldloos communiceren namelijk maar één ding "onhandiger" dan ontploffen, en dat is je emoties wegstoppen. Bij geweldloos communiceren maak je de emotie juist éxpliciet en stop je emoties juist níet weg. Je legt de drempel om iets aan het licht te brengen juist heel heel erg laag in plaats van nog hoger. Natuurlijk is uit je slof schieten waarschijnlijk niet de meest handige keuze voor op de lange termijn; alleen als het lukt, kun je wat concepten van geweldloze communicatie erbij pakken.

Geweldloos communiceren gaat over als er een emotie opborrelt, juist ook heel heel erg subtiel. Boosheid is er slechts één van de vele emoties (circa 150), en bovendien een hele sterke. Ook zijn er vele situaties waarbij geweldloze communicatie handig is: als een collega kritiek op je heeft, als je kind niet luistert, als je moed verzamelt om iets in een groep te zeggen, enzovoort. Een ruzie-situatie is slechts één situatie.
Meestal ruzie ik -als gecertificeerde trainer- het liefst op mijn oude vertrouwde manier - echt waar. En ja, het lukt me steeds meer om -voordat ik praat- de veranderstappen uit geweldloze communicatie me te herinneren. Hierdoor verandert mijn kijk op de situatie en blijven we in gesprek ("verbonden"), ook als we het oneens zijn of kritiek op elkaar hebben ("ruzie").

5. Verbindende Communicatie gaat over iedere dag 24/7 geweldloos communiceren en áltijd om meer verbinding

Ik hou niet van dogma`s en gelukkig: geweldloze communicatie is absoluut géén dogma. Het is geen religie, en bovendien: verbinding is echt een keuze. Geweldloze communicatie brengt alleen meer keuze`s tot reageren, that`s all.

Soms wil je juist geen verbinding met iemand, en soms blijkt dat hele geweldloze communicatie veel te "lastig" (en: dat is dus "hardstikke prima"). Voor zover ik weet heeft Jan van Koert de term "verbindende communicatie" in het Nederlands geintroduceerd als andere benaming voor "geweldloze communicatie". Verbindende communicatie gaat meestal om meer verbinding, omdat de achterliggende intentie van geweldloze communicatie "verbinding" is. In het Engels is het "Nonviolent Communication" en wordt ook wel "Compassionate Communication" genoemd.

Geweldloze communicatie brengt vrijwel altijd meer verbinding, maar zeker niet altijd. Ik zou eerder zeggen: het brengt altijd compassie, voor mezelf en/of voor een ander. Het gaat om wat er écht is, en dat geeft meestal meer zelfverbinding en meestal ook verbinding met een ander. Ik durf ook te kiezen voor mezelf.

Bijvoorbeeld, als ik sterke oordelen heb over iemand, dan kan ik me met verbindend communiceren inleven in de ander en zo de mens achter de oordelen weer zien. Dit werkt voor mij heel bevrijdend en daardoor kan ik daarna meestal meebewegen of mezelf ook open stellen voor andere oplossingen.

6. Ik doe van vanuit mezelf al, ik heb geen VC nodig

Hardstikke mooi natuurlijk als je geweldloos in deze wereld staat, ik word daar erg blij van! Ik noem geen namen, maar ik ken vrienden die dit gezegd hebben en die later in het gesprek vertelden over een beerput aan zelfoordelen. Als ik daar aan terugdenk word ik er nu nog droevig van, want er valt vanuit geweldloze communicatie dan nog zo veel bij te dragen, en ik zou zo graag zien dat vrienden meer innerlijke rust hebben.

Ongeveer de helft van de cursisten in mijn trainingen hebben al veel met mindfulness of andere zelfontwikkeling gedaan. Toch zitten die dus in mijn trainingen. Ik krijg het idee dat het praktische karakter, het concrete niet-oordelen en de grote transformatieve werking (als het kwartje valt) van geweldloze communicatie veel kan bijdragen en juist kan dóórbouwen op wat mindfulness kan brengen. Geweldloze Communicatie is niet enkel rust en aandacht, maar gaat juist vanuit daar vérder met vele "hoe dan?" vragen binnen zelfontwikkelingsmethodieken.

7. Het gaat om één of ander model, het is een "hoofd" en niet een "hart" ding

Als je alleen de wikipedia pagina leest, zou je zowaar kunnen denken dat het om een model gaat dat je strikt moet volgen. Alsof het een hoofd dingetje is.
Er is wel een model, alleen het zijn geen "stappen"! Ook is er nauwelijks volgorde. En ze zijn niet verplicht. Bij de laatste introductie deed ik de stappen voor bij een interne worsteling van mij, en ik kan me de `oooh` van cursisten herinneren, toen ik willekeurig heen en weer stapte. Het model heeft componenten als leidraad die helpen, alleen het is geen stappenplan. Het helpt mij om woorden te vinden voor wat er werkelijk aan de hand is, en ook nog eens op een zo geweldloos mogelijke manier. Behalve als je het aan het leren bent, gok ik dat het voor 95% hart is, en 5% hoofd. Geweldloze communicatie wordt dan ook wel de "taal van het hart" genoemd.

8. Het verdoezelt wat er echt aan de hand is

Hier zit een pijnpuntje van mij. Ik geef ook les in duurzaamheid. Vorig jaar hoorde ik een collega duurzaamheid docent zeggen "...of je zegt gewoon wat er aan de hand is in plaats van één of andere techniek zoals geweldloze communicatie". Als ik terugdenk voel ik me nu wat ongemakkelijk hierover, want geweldloos communiceren gaat nou juist 200% over wat er écht is, in plaats van wat je "moet" zeggen uit beleefdheid, of alleen wat er aan de oppervlakte speelt, of omdat je meer rekening houdt met een ander dan jezelf.

9. Geweldloze communicatie gaat over mee-voelen

Verbindende communicatie gaat over empathie, en een misvatting bij diverse bronnen op internet is dat empathie gaat over meevoelen - de meeste bronnen maken niet eens verschil tussen invoelen en meevoelen. Empathie gaat over inleven. Dus als ik empathisch naar iemand luister, dan ben ik even aanwezig bij de ander, ik hou vast wat er in mij is en richt mijn aandacht even bij de ander. Ik beeld me in wat de ander vertelt, en ik heb zeker oog voor emoties van de ander, alleen ik neem ze niet over. Het blijkt wetenschappelijk (en uit de praktijk!) méér verbindend om emoties (of gevoelens) níet over te nemen.

Inleven zonder gevoel overnemen, ervaar ik als iets wat je niet even in een blog kan lezen en snappen. Als je bij mij een introductie doet, licht ik het graag verder toe, en ik kan je vertellen dat dit al heel wat mensen wereldwijd heel blij heeft gemaakt.
(Wat ook wel empaat wordt genoemd in quasi-wetenschappelijke bronnen, is dus níet de empathie waar we het hier over hebben. Een empaat kan wel heel veel baat hebben bij geweldloze communicatie, want met verbindende communicatie is te leren onderscheiden of gevoelens van jou of van een ander zijn.)

Bekijk voor meer informatie ons geweldloze communicatie cursus aanbod, mediation, coaching, of ons zakelijk aanbod.


Delen?
Volgen?